Kijan pou pa neye nan pwopagann

Joven con lentes usando una computadora.

Kijan pou pa neye nan pwopagann

Plis konsèy pou idantifye fo enfòmasyon

Chak jou k ap pase, li pi komen pou tande pale de fo nouvèl oswa feknyouz, sa vle di, nouvèl ki sanble bon nouvèl (yo kopye modèl medya ki gen anpil ekout yo oswa ki ofisyèl, lè yo gen tit, tèks, foto ak lòt resous ki fè yo sanble reyalite) men nan kontni yo, yo bannou enfòmasyon sou reyalite ke nou paka verifye oswa ki pa baze sou envestigasyon jounalistik.

Gen anpil resous ke yo itilize pou fabrike fo enfomasyon sa yo. Men, òganizasyon First Draft News idantifye plizyè kalte pwopagannki pi komen yo. Jodia nan piblikasyon sa a nou ta renmen rakonte w 5 ladan yo pouw ka gen plis konesans ki ka ede w idantifye yon seri de òf ak enfòmasyon ki kapab danjere pou ou, zanmi w yo oswa moun ki ozalantou w yo.

1. Fo koneksyon:

Sa se posibleman kalte pwopagann ki pi komen an. Sa yo fè, yo ekri yon tit ki atire w anpil (ke lap difisil pou reziste pou pa klike sou li), men lè ou li kontni tèks la, li pa genyen anyen pou l wè ak tit la oswa li ba w enfòmasyon ki pa klè. Fenomèn sa a yo konnen li tankou clickbait oswa sibègratis epi yo itilize l pou fè lajan pou reklam, konsa yo atire plis kantite klik ki posib.

Se yon bagay ki mande pou fè anpil atansyon paske chak jou li vinn pi komen ke moun enfòme yo sèlman sou sa yo li nan tit yo, san yo pa menm konfime si se sous ke ou ka fè konfyans ki pibliye yo. Pwochèn fwa a lap pibon #Reflechi2Fwa anvan ou baze konfyans nan sa ou wè nan tit la !

2. Kontni ke yo manipile

Yon seri pwogram tankou Photoshop, non sèlman yo itilize l pou retire pòch nwa ki anba je moun selèb ki parèt sou po yon seri de magazin. Yo fè pwogram sa yo kòm yon bagay yo itilize plis chak jou pou manipule imaj ak videyo pou yo sa defòme reyalite a pou rezon politik oswa komèsyal. Ou ka raple w yon ka nan peyi w kote yon foto te yon montaj.

3. Fo Kontèks

Eske sa deja rive w ke yo voye yon videyo sou swadizan yon vòl ki fèt nan kominote a, epi apresa ou rann ou kont ke an reyalite videyo a se nan yon lòt peyi li soti? Sa ki ladan'l nan se bagay ki pase tout bon, men yo mete li nan yon lòt kontèks, kidonk li vinn tounen yon fo enfòmasyon pa rapò a reyalite ke wap viv ladan l nan.

Sa se yon fent yo itilize chak fwa piplis epi pou rezon ki trè serye tankou pou fè kanpay politik oswa fè moun nan popilasyon an gen laperèz sou katastwòf natirèl ki pase nan lòt peyi. Kidonk kounye a ou konnen, lè ou tonbe sou kalte kontni sa yo, verifye ke imaj yo vreman koresponn a kote yo di nouvèl la lokalize.

4. Bay blag ak fè komik

Se yon seri kontni ke yo envante pou fè moun ri, men malerèzman tou yo ka sèvi ak yo pou fè pwopagann. Yo fè yo ak karikati oswa istwa ke yo envante pou yo pase enstitisyon ak pèsonaj piblik yo (tankou politisyen) nan betiz pou fè piblisite sou rezo sosyo yo; men, yo fè sa pou blag oswa pou kritik.

Pafwa si nou pa okouran de egzistans bagay sa yo, li trè fasil pou nou kwè ke enfòmasyon yo montre nou yo se verite, kidonk fè atansyon! Yon konsèy, pou nou konnen si sa nap gade a soti nan yon sous ofisyèl, revize si sou kote non itilizatè a ti kaz pou tcheke a parèt.

5. Kontni fo mamit

Jan non li di a, se kontni sou fo òf ak sou lòt bagay nou pase plizyè mwa ap di nou anNou se Kòlmena. Ou ka mete ladan l òf travay ki parèt fasil yo, bous detid ki pa fè anpil egzijans, òf vwayaj nan peyi etranje oswa "èd" moun kap travay labank, ki kapab tounen yon abi.

Poukisa li enpòtan pou konnen kijan y ap bannou move enfòmasyon?

Gen plizyè rezon, men nou pral site de. Premyèman, paske kontni an yo fè li pou manipile emosyon w. Jounalis ki rele Claire Waldre a, lanse yon apèl bannou pou nou "kestyone" reyaksyon nou, lè li baze sou ensten nou, lè nap li kontni ki an liy yo, kidonk li envite nou reflechi 2 fwa!

Dezyèm rezon an se paske kòm itilizatè ak itilizatèz, nou responsab pou nou verifye kontni ke nap pataje a, epi avèk sa, chèche ede nan yon fason k ap pèmèt nou redui simayaj pwopagann k'ap ogmante tout tan.

Kidonk kounye a ke ou gen resous sa yo, nou envite w chak fwa ke ou wè yon kontni ki sispèk, pou fè li pase andedan filtè sa yo, epi rekonèt ki kalte bagay y ap fè pou yo tronpe w. Epi tankou nou toujou di w: reflechi 2 fwa anvan ou kwè sa ou wè sou entènèt!

Blogpost sa a base sou videyo: Fakenews (fo nouvèl) ansanm ak lòt fòm fo nouvèl Doble Check te reyalize epi ki disponib isit la.

 

Compartir en: